Khai mạc Hội nghị quốc tế “100 năm Vật lý lượng tử” tại Gia Lai: Dấu mốc quan trọng của khoa học thế giới
- Thứ năm - 09/10/2025 00:13
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Sáng 24/9, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (Trung tâm ICISE), phường Quy Nhơn Nam, đã diễn ra lễ khai mạc Hội nghị quốc tế “100 năm Vật lý lượng tử”, sự kiện khoa học quan trọng đánh dấu tròn một thế kỷ ra đời của ngành vật lý lượng tử – nền tảng của nhiều công nghệ hiện đại.
Tham dự lễ khai mạc hội nghị có các đồng chí: Phạm Anh Tuấn – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Lâm Hải Giang – Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành của tỉnh.
Hội nghị thu hút hơn 80 giáo sư, nhà khoa học, nghiên cứu sinh đến từ 14 quốc gia trên thế giới và 60 học sinh xuất sắc chuyên Toán, Lý, Hóa, Sinh từ 3 trường THPT Chuyên trong khu vực.
Quang cảnh Hội nghị
Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, Gia Lai luôn coi khoa học và giáo dục là nền tảng cốt lõi cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, là động lực để nâng cao chất lượng tăng trưởng và hội nhập quốc tế. Tỉnh cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để ICISE phát huy hơn nữa vai trò là trung tâm hạt nhân tri thức, nơi quy tụ, kết nối và chuyển giao những thành tựu khoa học tiên tiến của nhân loại.
Cùng với đó, tỉnh định hướng xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học – công nghệ tiên tiến, nhằm tận dụng tối đa nguồn tri thức quý báu từ các nhà khoa học trong và ngoài nước, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của ngành khoa học – công nghệ Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Phó Chủ tịch Lâm Hải Giang cũng bày tỏ mong muốn nhận được sự hợp tác, hỗ trợ của các chuyên gia và nhà khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực lượng tử, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, thông qua các chương trình hợp tác với ICISE và các trường đại học trên địa bàn tỉnh. Ông tin tưởng rằng Hội nghị quốc tế “100 năm Vật lý lượng tử” sẽ mang lại nhiều giá trị học thuật sâu sắc, góp phần mở rộng quan hệ hợp tác khoa học, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khẳng định vị thế của Gia Lai trên bản đồ khoa học quốc tế.
Giáo sư Serge Haroche bày tỏ niềm vinh dự khi có mặt tại Trung tâm ICISE, nơi ông gọi là “một không gian đặc biệt, kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và tri thức, nơi các nhà khoa học trên khắp thế giới có thể gặp gỡ, trao đổi và nuôi dưỡng cảm hứng nghiên cứu”.
GS. Serge Haroche phát biểu tại Hội nghị
Giáo sư cho biết, vật lý lượng tử ra đời từ sự tò mò thuần túy của những nhà khoa học tiên phong như Heisenberg hay Schrödinger, nhưng lại làm thay đổi hoàn toàn thế giới hiện đại. Từ những nghiên cứu tưởng chừng trừu tượng về hạt và photon, nhân loại đã tạo ra hàng loạt phát minh mang tính nền tảng như transistor, laser, máy tính, GPS hay thiết bị cộng hưởng từ MRI. “Nếu không có những hiểu biết về quy luật của thế giới vi mô, những phát minh đó sẽ không thể ra đời. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho sức mạnh của nghiên cứu cơ bản – mảnh đất màu mỡ nơi các ứng dụng nảy nở, thường theo những cách hoàn toàn bất ngờ,” ông nhấn mạnh.
Theo GS. Haroche, khoa học cơ bản và tiến bộ công nghệ luôn song hành, bổ trợ cho nhau; một nền khoa học muốn phát triển bền vững phải dựa trên môi trường học thuật tự do, khuyến khích trí tưởng tượng và sáng tạo, nơi các nhà nghiên cứu có thể toàn tâm theo đuổi sự khám phá. Ông nhấn mạnh, “chỉ khi con người mở rộng được giới hạn hiểu biết, chúng ta mới có thể nghĩ đến việc biến tri thức đó thành ứng dụng thực tiễn.”
Giáo sư cũng chia sẻ ấn tượng sâu sắc về Việt Nam – một quốc gia có nguồn nhân lực trẻ dồi dào, hiếu học và ham khám phá, đồng thời ghi nhận sự quan tâm mạnh mẽ của Chính phủ đối với phát triển công nghệ lượng tử và khoa học cơ bản trong chiến lược thúc đẩy kinh tế tri thức. Ông tin tưởng rằng, với sự đầu tư bài bản cho giáo dục và nghiên cứu, cùng vai trò kết nối quốc tế của Trung tâm ICISE và các trường đại học trong tỉnh, Việt Nam nói chung và Gia Lai nói riêng sẽ ngày càng khẳng định vị thế trong bản đồ khoa học thế giới.
Cùng quan điểm với các diễn giả quốc tế, Giáo sư Nguyễn Quang Liêm – Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam – nhấn mạnh rằng để phát triển vật lý nói riêng và khoa học cơ bản nói chung, Việt Nam cần có sự thay đổi mạnh mẽ trong nền giáo dục phổ thông, đặc biệt là đẩy mạnh giáo dục STEM ngay từ bậc tiểu học và trung học phổ thông. Theo Giáo sư, việc đầu tư bài bản cho các phòng thí nghiệm, phòng chức năng tại các trường chuyên là yếu tố then chốt để khơi dậy niềm say mê nghiên cứu của học sinh, tạo nền tảng cho thế hệ nhà khoa học tương lai.
GS. Nguyễn Quang Liêm phát biểu tại Hội nghị
“Hội Vật lý Việt Nam nhiều năm qua luôn nỗ lực đưa vật lý đến gần hơn với học sinh, khuyến khích các em yêu thích và lựa chọn con đường nghiên cứu khoa học. Không có vật lý thì không thể có nền tảng cho khoa học – công nghệ, mà không có khoa học – công nghệ thì sẽ không thể tạo nên sức mạnh quốc gia,” GS. Nguyễn Quang Liêm chia sẻ.
Ông cũng bày tỏ mong muốn xã hội cần thay đổi nhận thức, khuyến khích thế hệ trẻ theo đuổi khoa học như một lựa chọn nghề nghiệp mang lại giá trị lâu dài. “Không phải chỉ học kinh tế hay thương mại mới có thể làm giàu; nhiều quốc gia giàu mạnh nhất thế giới và những con người thành công nhất đều làm giàu bằng tri thức và khoa học,” Giáo sư khẳng định.
Sau Lễ khai mạc, các đại biểu đã tham dự nghi thức trồng cây lưu niệm của Giáo sư Serge Haroche tại vườn cây Nobel trong khuôn viên Trung tâm ICISE. Đồng thời, cột đá lưu niệm của Giáo sư cũng được chính thức khai trương trên đường dạo bộ Nobel – nơi tôn vinh những nhà khoa học đoạt giải Nobel từng đến thăm và làm việc tại trung tâm.
GS. Serge Haroche và các đại biểu thực hiện nghi thức
Các đại biểu khai trương cột đá lưu niệm của GS. Serge Haroche
Trong khuôn khổ hội nghị, hơn 40 báo cáo khoa học đã được trình bày, tập trung vào các chủ đề trọng tâm của vật lý lượng tử hiện đại như: quang học lượng tử, truyền thông và tính toán lượng tử; các hướng giao thoa giữa vật lý chất ngưng tụ, vật lý nguyên tử và vật lý hóa học; các thí nghiệm chính xác cao trong quang phổ học và đo lường; nghiên cứu về nguyên tử lạnh và mô phỏng vật liệu; lý thuyết và phương pháp trong cơ học lượng tử; vật lý năng lượng cao, lượng tử và vũ trụ học; cùng các ứng dụng của công nghệ lượng tử trong sản xuất và chuyển đổi năng lượng.
Bên cạnh sự hiện diện của Giáo sư Serge Haroche, chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2012, hội nghị còn quy tụ nhiều tên tuổi lớn của làng vật lý thế giới như GS. Hans Bachor (Đại học Quốc gia Úc), GS. John Doyle (Đại học Harvard, Hoa Kỳ), GS. Alberto Bramati (Đại học Sorbonne, Pháp và Đại học Quốc gia Singapore), GS. Michel Brune (Trường Collège de France, Pháp), GS. Arno Rauschenbeutel (Đại học Humboldt Berlin, Đức), GS. Vahid Sandoghdar (Viện Max Planck về Khoa học Ánh sáng, Đức), GS. Claude Weisbuch (École Polytechnique, Pháp), TS. Michèle Leduc (Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp), cùng nhiều nhà khoa học uy tín đến từ các viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu thế giới.
Hội nghị thu hút hơn 80 giáo sư, nhà khoa học, nghiên cứu sinh đến từ 14 quốc gia trên thế giới và 60 học sinh xuất sắc chuyên Toán, Lý, Hóa, Sinh từ 3 trường THPT Chuyên trong khu vực.
Quang cảnh Hội nghị
Đặc biệt, hội nghị có sự hiện diện của GS. Serge Haroche - nhà khoa học người Pháp, chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2012 - đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học trong và ngoài nước. Ông cũng là giáo sư Nobel thứ 19 đến với tỉnh Gia Lai và ICISE kể từ khi trung tâm đi vào hoạt động năm 2013. GS. Serge Haroche là nhà vật lý nổi tiếng người Pháp, được trao Giải Nobel năm 2012 cùng GS. David J. Wineland (Hoa Kỳ) cho công trình tiên phong trong việc đo lường và điều khiển các hạt lượng tử riêng lẻ – một bước đột phá mở đường cho sự phát triển của máy tính lượng tử và công nghệ quang học hiện đại. Ông từng giảng dạy tại Trường École Normale Supérieure và Collège de France, là thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, đồng thời là một trong những gương mặt hàng đầu trong lĩnh vực cơ học lượng tử hiện nay.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Giáo sư Trần Thanh Vân – Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm ICISE – nhấn mạnh rằng hội nghị là dịp để cộng đồng khoa học thế giới cùng nhìn lại một thế kỷ rực rỡ của vật lý lượng tử, nền tảng đã làm thay đổi sâu sắc tư duy của nhân loại về thế giới vi mô và là cơ sở cho sự ra đời của công nghệ lượng tử – lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tạo nên cuộc cách mạng khoa học – công nghệ tiếp theo sau trí tuệ nhân tạo (AI).GS. Trần Thanh Vân phát biểu khai mạc Hội nghị
Giáo sư đồng thời khẳng định, đây cũng là cơ hội để tôn vinh Giáo sư Serge Haroche, người có những đóng góp xuất sắc, mở ra hướng nghiên cứu mới trong điều khiển và đo lường các hạt lượng tử riêng lẻ – một thành tựu mang tính nền tảng cho công nghệ lượng tử hiện đại.
“Trong hơn một thế kỷ qua, vật lý nguyên tử và cơ học lượng tử đã song hành, bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau, mở ra những cuộc cách mạng chưa từng có trong nhận thức cũng như ứng dụng công nghệ của loài người. Đặc biệt, các nghiên cứu về tương tác giữa ánh sáng và nguyên tử – nhất là sau khi laser ra đời cách đây hơn 60 năm – đã đưa lĩnh vực này trở thành trung tâm của nhiều giải Nobel danh giá, mở ra kỷ nguyên công nghệ lượng tử mà nhân loại đang từng bước bước vào ngày nay,” GS. Trần Thanh Vân phát biểu.
Phát biểu chào mừng tại lễ khai mạc, ông Lâm Hải Giang – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai – khẳng định lãnh đạo tỉnh đánh giá cao và trân trọng những đóng góp to lớn của Trung tâm ICISE trong suốt những năm qua. Theo ông, Trung tâm ICISE không chỉ hiện thực hóa mối quan hệ hợp tác khoa học giữa Việt Nam và Pháp, mà còn trở thành cầu nối tri thức giữa Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế, góp phần lan tỏa tinh thần học thuật và khát vọng nghiên cứu đến các thế hệ trẻ.
“Trong hơn một thế kỷ qua, vật lý nguyên tử và cơ học lượng tử đã song hành, bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau, mở ra những cuộc cách mạng chưa từng có trong nhận thức cũng như ứng dụng công nghệ của loài người. Đặc biệt, các nghiên cứu về tương tác giữa ánh sáng và nguyên tử – nhất là sau khi laser ra đời cách đây hơn 60 năm – đã đưa lĩnh vực này trở thành trung tâm của nhiều giải Nobel danh giá, mở ra kỷ nguyên công nghệ lượng tử mà nhân loại đang từng bước bước vào ngày nay,” GS. Trần Thanh Vân phát biểu.
Phát biểu chào mừng tại lễ khai mạc, ông Lâm Hải Giang – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai – khẳng định lãnh đạo tỉnh đánh giá cao và trân trọng những đóng góp to lớn của Trung tâm ICISE trong suốt những năm qua. Theo ông, Trung tâm ICISE không chỉ hiện thực hóa mối quan hệ hợp tác khoa học giữa Việt Nam và Pháp, mà còn trở thành cầu nối tri thức giữa Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế, góp phần lan tỏa tinh thần học thuật và khát vọng nghiên cứu đến các thế hệ trẻ.
PCT Lâm Hải Giang phát biểu chào mừng Hội nghị
Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, Gia Lai luôn coi khoa học và giáo dục là nền tảng cốt lõi cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, là động lực để nâng cao chất lượng tăng trưởng và hội nhập quốc tế. Tỉnh cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để ICISE phát huy hơn nữa vai trò là trung tâm hạt nhân tri thức, nơi quy tụ, kết nối và chuyển giao những thành tựu khoa học tiên tiến của nhân loại.
Cùng với đó, tỉnh định hướng xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học – công nghệ tiên tiến, nhằm tận dụng tối đa nguồn tri thức quý báu từ các nhà khoa học trong và ngoài nước, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của ngành khoa học – công nghệ Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Phó Chủ tịch Lâm Hải Giang cũng bày tỏ mong muốn nhận được sự hợp tác, hỗ trợ của các chuyên gia và nhà khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực lượng tử, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, thông qua các chương trình hợp tác với ICISE và các trường đại học trên địa bàn tỉnh. Ông tin tưởng rằng Hội nghị quốc tế “100 năm Vật lý lượng tử” sẽ mang lại nhiều giá trị học thuật sâu sắc, góp phần mở rộng quan hệ hợp tác khoa học, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khẳng định vị thế của Gia Lai trên bản đồ khoa học quốc tế.
Giáo sư Serge Haroche bày tỏ niềm vinh dự khi có mặt tại Trung tâm ICISE, nơi ông gọi là “một không gian đặc biệt, kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và tri thức, nơi các nhà khoa học trên khắp thế giới có thể gặp gỡ, trao đổi và nuôi dưỡng cảm hứng nghiên cứu”.
GS. Serge Haroche phát biểu tại Hội nghị
Giáo sư cho biết, vật lý lượng tử ra đời từ sự tò mò thuần túy của những nhà khoa học tiên phong như Heisenberg hay Schrödinger, nhưng lại làm thay đổi hoàn toàn thế giới hiện đại. Từ những nghiên cứu tưởng chừng trừu tượng về hạt và photon, nhân loại đã tạo ra hàng loạt phát minh mang tính nền tảng như transistor, laser, máy tính, GPS hay thiết bị cộng hưởng từ MRI. “Nếu không có những hiểu biết về quy luật của thế giới vi mô, những phát minh đó sẽ không thể ra đời. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho sức mạnh của nghiên cứu cơ bản – mảnh đất màu mỡ nơi các ứng dụng nảy nở, thường theo những cách hoàn toàn bất ngờ,” ông nhấn mạnh.
Theo GS. Haroche, khoa học cơ bản và tiến bộ công nghệ luôn song hành, bổ trợ cho nhau; một nền khoa học muốn phát triển bền vững phải dựa trên môi trường học thuật tự do, khuyến khích trí tưởng tượng và sáng tạo, nơi các nhà nghiên cứu có thể toàn tâm theo đuổi sự khám phá. Ông nhấn mạnh, “chỉ khi con người mở rộng được giới hạn hiểu biết, chúng ta mới có thể nghĩ đến việc biến tri thức đó thành ứng dụng thực tiễn.”
Giáo sư cũng chia sẻ ấn tượng sâu sắc về Việt Nam – một quốc gia có nguồn nhân lực trẻ dồi dào, hiếu học và ham khám phá, đồng thời ghi nhận sự quan tâm mạnh mẽ của Chính phủ đối với phát triển công nghệ lượng tử và khoa học cơ bản trong chiến lược thúc đẩy kinh tế tri thức. Ông tin tưởng rằng, với sự đầu tư bài bản cho giáo dục và nghiên cứu, cùng vai trò kết nối quốc tế của Trung tâm ICISE và các trường đại học trong tỉnh, Việt Nam nói chung và Gia Lai nói riêng sẽ ngày càng khẳng định vị thế trong bản đồ khoa học thế giới.
Cùng quan điểm với các diễn giả quốc tế, Giáo sư Nguyễn Quang Liêm – Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam – nhấn mạnh rằng để phát triển vật lý nói riêng và khoa học cơ bản nói chung, Việt Nam cần có sự thay đổi mạnh mẽ trong nền giáo dục phổ thông, đặc biệt là đẩy mạnh giáo dục STEM ngay từ bậc tiểu học và trung học phổ thông. Theo Giáo sư, việc đầu tư bài bản cho các phòng thí nghiệm, phòng chức năng tại các trường chuyên là yếu tố then chốt để khơi dậy niềm say mê nghiên cứu của học sinh, tạo nền tảng cho thế hệ nhà khoa học tương lai.
GS. Nguyễn Quang Liêm phát biểu tại Hội nghị
“Hội Vật lý Việt Nam nhiều năm qua luôn nỗ lực đưa vật lý đến gần hơn với học sinh, khuyến khích các em yêu thích và lựa chọn con đường nghiên cứu khoa học. Không có vật lý thì không thể có nền tảng cho khoa học – công nghệ, mà không có khoa học – công nghệ thì sẽ không thể tạo nên sức mạnh quốc gia,” GS. Nguyễn Quang Liêm chia sẻ.
Ông cũng bày tỏ mong muốn xã hội cần thay đổi nhận thức, khuyến khích thế hệ trẻ theo đuổi khoa học như một lựa chọn nghề nghiệp mang lại giá trị lâu dài. “Không phải chỉ học kinh tế hay thương mại mới có thể làm giàu; nhiều quốc gia giàu mạnh nhất thế giới và những con người thành công nhất đều làm giàu bằng tri thức và khoa học,” Giáo sư khẳng định.
Sau Lễ khai mạc, các đại biểu đã tham dự nghi thức trồng cây lưu niệm của Giáo sư Serge Haroche tại vườn cây Nobel trong khuôn viên Trung tâm ICISE. Đồng thời, cột đá lưu niệm của Giáo sư cũng được chính thức khai trương trên đường dạo bộ Nobel – nơi tôn vinh những nhà khoa học đoạt giải Nobel từng đến thăm và làm việc tại trung tâm.
GS. Serge Haroche và các đại biểu thực hiện nghi thức
trồng cây lưu niệm tại vườn cây Nobel
Các đại biểu khai trương cột đá lưu niệm của GS. Serge Haroche
Bên cạnh sự hiện diện của Giáo sư Serge Haroche, chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2012, hội nghị còn quy tụ nhiều tên tuổi lớn của làng vật lý thế giới như GS. Hans Bachor (Đại học Quốc gia Úc), GS. John Doyle (Đại học Harvard, Hoa Kỳ), GS. Alberto Bramati (Đại học Sorbonne, Pháp và Đại học Quốc gia Singapore), GS. Michel Brune (Trường Collège de France, Pháp), GS. Arno Rauschenbeutel (Đại học Humboldt Berlin, Đức), GS. Vahid Sandoghdar (Viện Max Planck về Khoa học Ánh sáng, Đức), GS. Claude Weisbuch (École Polytechnique, Pháp), TS. Michèle Leduc (Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp), cùng nhiều nhà khoa học uy tín đến từ các viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu thế giới.
Các đại biểu tham dự Hội nghị
Hội nghị quốc tế “100 năm Vật lý lượng tử” không chỉ là sự kiện khoa học có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu bước phát triển mới của Trung tâm ICISE trên hành trình kết nối tri thức toàn cầu, mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam – đặc biệt là tỉnh Gia Lai – trong bản đồ khoa học thế giới. Sự kiện góp phần thúc đẩy hợp tác quốc tế về khoa học – công nghệ, mở ra cơ hội mới cho nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử.